Gimnazjum nr 27 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Orląt Lwowskich w Warszawie

 

Nawigacja

Strona nauczycieli biologii

Wymagania na poszczególne oceny

                                  Wymagania na ocenę    klasa I

 

   Uczeń na ocenę

 

      dopuszczającą

       dostateczną

             dobrą

      bardzo dobrą

·         Wyjaśnia czym jest gatunek

·         Wskazuje cechy charakterystyczne organizmów zaliczanych do jednego gatunku

 

·         Wymienia cechy wspólne i różniące organizmy

·         Omawia cechy wspólne i różniące organizmy

·         Wyjaśnia, czym jest komórka

·         Podaje przykłady komórek budujących organizm

·         Podaje nazwy podstawowych struktur komórki i rozpoznaje je na rysunkach

·         Określa funkcje podstawowych struktur komórki

·         Porównuje budowę komórki roślinnej i zwierzęcej

 

·         Porównuje budowę komórki bakterii i grzybów z komórkami roślin i zwierząt

·         Porównuje budowę komórki bezjądrowej i zawierającej jądro

·         Określa rolę genów występujących w komórce

·         Określa, czym jest odżywianie się

·         Wskazuje na sposoby odżywiania się organizmów

·         Wskazuje różnice między odżywianiem samożywnym i cudzożywnym

·         Omawia przebieg fotosyntezy

·         Omawia warunki niezbędne w procesie fotosyntezy

·         Wskazuje różnorodność odżywiania się wśród organizmów cudzożywnych

 

·         Określa, czym jest oddychanie

·         Nazywa sposoby oddychania wybranych organizmów

·         Wskazuje przykłady organizmów oddychających w różny sposób

·         Podaje przykłady wykorzystania energii w organizmie

 

·         Wykazuje różnice w wymianie gazowej roślin i zwierząt

·         Omawia /porównuje/ oddychanie tlenowe i beztlenowe

·         Określa, czym jest rozmnażanie

·         Wskazuje na sposób rozmnażania się wybranych organizmów

 

·         Podaje przykłady rozmnażania się płciowego i bezpłciowego organizmów

·         Uzasadnia, że rozmnażanie płciowe daje większą możliwość zmienności organizmów

·         Omawia sposoby rozmnażania wybranych organizmów

·         Wymienia czynności życiowe organizmów

·         Podaje istotę czynności życiowych

·         Wskazuje na komórkową budowę organizmów

·         Wymienia królestwa organizmów

·         Charakteryzuje czynności życiowe na wybranych przykładach

·         Podaje cechy komórek różnych organizmów

·         Podaje cechy królestw organizmów

 

 

·         Omawia różnice dotyczące budowy i czynności życiowych organizmów jednokomórkowych i wielokomórkowych

·         Uzasadnia podobieństwa i różnice między organizmami

·         Wymienia nazwy królestw organizmów

·         Podaje cechy charakterystyczne  organizmów zalicza- nych do poszczegól- nych królestw

·         Wskazuje drogi rozwoju ewolucyjnego królestw organizmów

·         Uzasadnia, że podział organizmów na królestwa jest przyjętą w danej chwili umową, która ulega zmianom.

 

·         Wskazuje środowisko życia bakterii

·         Określa rolę bakterii w przyrodzie i życiu człowieka

·         Omawia czynności życiowe bakterii

·         Uzasadnia rolę bakterii jako destruentów

 

·         Wymienia organizmy zaliczane do królestwa protistów

·         Rozpoznaje i podaje nazwy przedstawicieli pierwotniaków

·         Wskazuje na rysunku, podaje nazwy i omawia funkcje organelli

·         Wymienia nazwy pierwotniaków chorobotwórczych

·         Wymienia cechy budowy, na podstawie których pierwotniaki  zostały zaliczone do poszczególnych grup

·         Wyjaśnia, czym są organelle

 

·         Charakteryzuje pierwotniaki chorobotwórcze, zna źródła zakażenia i zasady profilaktyki

 

 

·         Wymienia charakterystyczne cechy grzybów

·         Określa, czym jest porost

·         Podaje i rozpoznaje w atlasie przykłady grzybów jadalnych i trujących

·         Określa rolę grzybów w przyrodzie i życiu człowieka

·         Podaje sposoby odżywiania się grzybów

·         Wskazuje rolę destruentów w przyrodzie

·         Omawia czynności życiowe grzybów

·         Omawia rolę grzybów w rozkładzie materii organicznej

·         Charakteryzuje grzyby jaki pasożyty

·         Nazywa różne formy współżycia grzybów z innymi organizmami i podaje przykłady

·         Wskazuje i uzasadnia wykorzystanie skali porostowej do określenia stopnia zanieczyszczenia środowiska

 

·         Wymienia nazwy królestw, do których zaliczane są glony

·         Podaje znaczenie glonów w przyrodzie i życiu człowieka

·         Wskazuje różnice między glonami jednokomórkowymi, kolonijnymi i wielokomórkowymi, podaje przykłady

 

·         Omawia czynności życiowe glonów

·         Uzasadnia przynależność                            glonów do różnych królestw

·         Podaje przykłady roślin zarodnikowych

·         Określa znaczenie roślin zarodnikowych w przyrodzie                    

·         Wykazuje zależność rozmnażania płciowego roślin zarodnikowych od wody

·         Podaje cechy charakterystyczne dla roślin zarodnikowych

·         Omawia rozmnażanie się roślin zarodnikowych

·         Wskazuje cechy różniące mszaki,  paprocie, skrzypy i widłaki

 

·         Rozpoznaje kwiatostany męskie i żeńskie roślin nagozalążkowych

·         Rozpoznaje i nazywa pospolite gatunki roślin nagozalążkowych

 

·         Wskazuje na przystosowania kwiatów do wiatropylności i nasion  do wiatrosiewności

·         Przedstawia zmiany zachodzące w kwiatach po zapłodnieniu

·         Omawia rozmnażanie płciowe roślin nagozalążkowych

·         Wskazuje i nazywa części kwiatu rośliny okrytozalążkowej

·         Rozpoznaje pospolite rośliny okrytozalążkowe

·         Przedstawia związek budowy kwiatu ze sposobem zapylania, budowy owocu ze sposobem rozsiewania nasion

·         Przedstawia bezpłciowe sposoby rozmnażania się roślin]

 

·         Opisuje budowę kwiatu i wskazuje rolę poszczególnych części w zapylaniu

·         Wskazuje etapy powstawania nasion i owoców

·         Omawia przebieg rozmnażania się roślin okrytozalążkowych

·         Wymienia rodzaje tkanek roślinnych

·         Rozpoznaje tkanki na ilustracjach

 

·         Podaje podstawowe funkcje tkanek roślinnych

·         Wskazuje rodzaje tkanek na schemacie organów rośliny

·         Wykazuje związek budowy tkanek z pełnionymi funkcjami

·         Wskazuje i nazywa organy roślinne

·         Wymienia funkcje liści, korzeni i łodyg

·         Zna systemy korzeniowe

·         Rysuje liść i nazywa jego części

·         Omawia dodatkowe funkcje liści, korzeni i łodyg

·         Omawia budowę tkankową liścia

·         Wyjaśnia, na czym polega osmoza

·         Wyjaśnia zależność między transpiracją a pobieraniem wody przez roślinę

·         Wyjaśnia, na czym polega współpraca korzeni z bakteriami azotowymi

 

·         Określa środowisko życia gąbek i parzydełkowców

·         Omawia budowę i  czynności życiowe parzydełkowców

·         Zna postacie ciała

 

·         Omawia cechy wspólne i różniące parzydełkowce

·         Podaje przykłady zwierząt o symetrii promienistej

 

·         Określa środowisko

        życia płazińców i    

        obleńców

       rozpoznaje       

       przedstawicieli

 

·         Wskazuje cechy przystosowujące tasiemce i glisty do środowiska życia

·         Podaje sposoby uniknięcia zakażenia robakami

 

·         Omawia czynności życiowe tasiemców i glisty

·         Omawia zasady higieny człowieka, hodowanych zwierząt i otoczenia

·         Rozpoznaje i nazywa organizmy zaliczane do pierścienic i mięczaków, wskazuje środowisko ich życia

·         Podaje przystosowania dżdżownicy do życia w glebie

·         Podaje cechy  mięczaków

 

·         Wskazuje zależność między budową, trybem życia a środowiskiem bytowania  dżdżownicy

·         Omawia charakterystyczne cechy mięczaków

 

·         Uzasadnia pożyteczną rolę dżdżownic w przyrodzie

·         Rozpoznaje na ilustracjach organizmy zaliczane do stawonogów

·         Podaje podstawową charakterystykę skorupiaków, pajęczaków i owadów

 

·         Omawia budowę zewnętrzną skorupiaków, pajęczaków i owadów

·         Wskazuje na przystosowania w budowie pajęczaków, skorupiaków i owadów do tryby życia

·         Wskazuje różnice w rozwoju owadów

·         Charakteryzuje czynności życiowe stawonogów

·         Uzasadnia rolę stawonogów w przyrodzie i życiu człowieka

 

 

·         Wskazuje cechy ryby przystosowujące ją do życia w wodzie

·         Rozpoznaje pospolite gatunki ryb

 

·         Podaje przykłady ryb wędrujących

 

·         Omawia budowę ryby i jej związek z trybem życia

·         Charakteryzuje czynności życiowe ryby

·         Rozpoznaje pospolite płazy

·         Wymienia chronione gatunki płazów

·         Wskazuje na przystosowania w budowie żaby do życia w wodzie i na lądzie

·         Omawia cykl rozwojowy żaby

 

·         Omawia czynności życiowe żaby

·         Uzasadnia, dlaczego żaba jest zwierzęciem dwóch środowisk

·         Uzasadnia celowość ochrony płazów

·         Rozpoznaje gady żyjące w Polsce

·         Wymienia gatunki chronione

·         Omawia przystosowania gadów do życia na lądzie

 

·         Omawia czynności życiowe gadów

·         Wykazuje różnice w sposobie rozmnażania się i rozwoju płazów oraz gadów

·         Wskazuje na przystosowania ptaków w budowie w budowie zewnętrznej do trybu życia

·         Rozpoznaje pospolite gatunki ptaków

 

·         Podaje różnice między gniazdownikami a zagniazdownikami, ptakami wędrownymi i osiadłymi

·         Wskazuje na celowość ochrony ptaków

 

·         Omawia czynności życiowe ptaków

·         Charakteryzuje wybrane grupy ptaków /śpiewające, drapieżne, brodzące, blaszkodziobe, kuraki/

·         Wykazuje różnorodność i jedność ptaków w obrębie gromady

·         Wskazuje na przystosowania ssaków w budowie zewnętrznej do trybu życia

·         Wyjaśnia ,czym jest stałocieplność i termoregulacja

 

·         Wymienia cechy charakterystyczne dla ssaków

·         Omawia wybrane czynności życiowe ssaków

·         Wykazuje jedność i różnorodność ssaków

·         Charakteryzuje wybrane grupy ssaków

·         Wskazuje cechy łączące człowieka ze światem zwierząt

·         Wyróżnia swoiste cechy  człowieka

 

·         Określa stanowisko człowieka w przyrodzie

·         Uzasadnia powstanie odmian człowieka

·         Podaje krótką charakterystykę przodków człowieka rozumnego

 

·         Wymienia tkanki budujące organizm człowieka

·         Rozpoznaje tkanki na planszy

·         Rozpoznaje na preparatach mikroskopowych rodzaje tkanek

 

·         Uzasadnia związek budowy z pełnioną funkcją

·         Określa rolę poszczególnych układów budujących organizm człowieka

·         Wskazuje na planszy układy człowieka

·         Wskazuje na hierarchiczną strukturę organizmu: komórka, tkanka, narząd, układ narządów

·         Wymienia narządy budujące poszczególne układy

·         Wymienia tanki budujące narząd i uzasadnia swój wybór

 

·         Podaje podstawowe funkcje skóry

·         Wskazuje na planszy budowę skóry człowieka

 

·         Określa rolę gruczołów znajdujących się w skórze

·         Omawia budowę skóry

·         Uzasadnia związek budowy skóry z pełnioną funkcją

·         Wymienia substancje wydzielane przez skórę

·         Podaje zasady pielęgnacji włosów, paznokci, skóry

 

·         Wskazuje znaczenie czystości odzieży, obuwia, bielizny dla utrzymania zdrowia

·         Wymienia choroby skóry i zna zasady profilaktyki

 

 

·         Podaje zasady bezpiecznego korzystania z kąpielisk, opalania się, kosmetyków

·         Uzasadnia stwierdzenie, że zdrowie zależy głownie od nas samych

 

·         Uzasadnia stwierdzenie, że przestrzeganie higieny osobistej świadczy o kulturze człowieka

·         Wyjaśnia mechanizm termoregulacji

·         Wymienia funkcje szkieletu

·         Przedstawia budowę fizyczną kości na podstawie własnego rysunku

·         Wskazuje na modelu szkieletu rodzaje połączeń kości

 

·         Wymienia elementy składowe szkieletu osiowego i obwodowego

·         Omawia budowę i funkcjonowanie stawu

·         Rozpoznaje i nazywa tkanki budujące szkielet

·         Podaje charakterystyczne cechy tkanek budujących szkielet

·         Wyjaśnia związek budowy fizycznej i chemicznej kości z pełnioną funkcją

·         Dokonuje podziału kości ze względu na kształt, wielkość, wskazuje na szkielecie

·         Wyjaśnia termin „pomoc przedmedyczna”

·         zna sposoby udzielania pierwszej pomocy przy stłuczeniach, zwichnięciach i złamaniach

·         Omawia wady postawy i zna sposoby zapobiegania im

·         Wie, czym jest złamanie kości, zwichnięcie

·         Prezentuje sposoby udzielania pierwszej pomocy przy złamaniach, zwichnięciach

·         Wie, jak pomóc ofiarom wypadków

 

·          

·         określa rolę układu mięśniowego w organizmie

·         wymienia rodzaje tkanek mięśniowych

·         wskazuje narządy, w których te tkanki występują i zna ich funkcje

·         wyjaśnia zasady pracy mięśni

·         wyjaśnia, na czym polega przeciwstawne działanie mięśni

·         wskazuje główne mięśnie organizmu człowieka

·         uzasadnia, że budowa mięśni jest przystosowana do pełnionych funkcji

·         wie, na czym polega odżywianie się

·         wie, co jest pokarmem i dlaczego

·         wymienia składniki pobierane ze środowiska zewnętrznego

·         określa funkcje układu pokarmowego

·         wymienia kolejno odcinki układu pokarmowego i wskazuje je na planszy

 

·         omawia składniki pokarmowe i nazywa produkty powstające w wyniku trawienia

·         podaje rolę poszczególnych odcinków układu pokarmowego w trawieniu pokarmu

·         nazywa rodzaje zębów człowieka

·         określa funkcje gruczołów trawiennych

·         omawia funkcje wątroby

·         omawia przystosowanie budowy jelita cienkiego do wchłaniania pokarmu

·         wykazuje związek budowy poszczególnych odcinków przewodu pokarmowego z pełnioną funkcją

·         omawia układ wrotny wątroby

·         omawia warunki, jakie powinny być spełnione podczas przygotowywania posiłków

·         omawia tzw. piramidę zdrowia”

·         wymienia choroby pasożytnicze układu pokarmowego i zna zasady profilaktyki

 

·         podaje przykłady jadłospisów dla osób w różnym wieku, wykonujących różne zawody

·         określa, na czym polega chorobotwórczość pasożytów

·         omawia rolę wody w organizmie

·         omawia wartości odżywcze pokarmów

 

 

 

 

 

 

·         określa funkcje układu oddechowego

·         wskazuje na planszy odcinki układu oddechowego

·         zna zasady higieny oddychania

 

·         podaje funkcje poszczególnych  odcinków układu oddechowego

·         zna istotę procesu oddychania

 

·         odróżnia procesy oddychania i wymiany gazowej

·         omawia funkcje krtani

·         omawia proces oddychania tlenowego

·         wykazuje związek budowy i funkcji poszczególnych odcinków układu oddechowego

·         omawia mechanizm wdechu i wydechu

·         wie, na czym polega proces wydalania

·         wskazuje drogi wydalania z organizmu substancji szkodliwych

 

 

·         wie, jakie narządy i dlaczego składają się na układ wydalniczy człowieka

·         uzasadnia konieczność higieny intymnej

·         wykazuje znaczenie dializy w ratowaniu życia

·         analizuje skład chemiczny moczu w zdrowego człowieka

·         zna przyczyny chorób nerek

 

·         wykazuje związek budowy narządów układu wydalniczego z pełnioną funkcją

·         omawia proces powstawania moczu

 

 

 

 

                               

                               Wymagania na oceny szkolne                 klasa II

 

      Uczeń na ocenę

 

Dopuszczającą

Dostateczną

Dobrą

Bardzo dobrą

  • Określa skład i podstawowe zadania krwi
  • Analizuje wynik badania morfologicznego krwi zgodnie z podaną normą
  • Wymienia funkcje poszczególnych składników krwi
  • Podaje skład limfy
  • Uzasadnia, że „czad jest cichym zabójcą”
  • Określa skład krwi zdrowego człowieka
  • Określa rolę limfy w organizmie człowieka
  • Zna choroby krwi i przenoszone przez krew

 

  • Omawia proces krzepnięcia krwi
  • Wymienia grupy krwi i podaje zasady przetaczania krwi
  • Uzasadnia, dlaczego krążenie krwi i limfy utrzymuje równowagę wewnętrzną organizmu

 

  • Określa zadania układu krwionośnego
  • Wymienia rodzaje naczyń krwionośnych

 

  • Podaje funkcje naczyń krwionośnych
  • Zna choroby naczyń i sposoby zapobiegania
  • Porównuje budowę naczyń krwionośnych
  • Omawia współzależność budowy i funkcji naczyń krwionośnych
  • Określa położenie serca
  • Omawia budowę serca
  • Określa cechy tkanki mięśniowej serca
  • Zna sposoby mierzenia ciśnienia krwi

 

  • Omawia zasady pracy serca
  • Określa rolę małego i dużego obiegu krwi
  • Określa zasady krążenia krwi w organizmie
  • Zna choroby serca, przyczyny i zasady profilaktyki

 

  •  Wyjaśnia, czym jest zdrowie a czym choroba
  • wskazuje drogi wnikania czynników chorobotwór- czych do organizmu
  • podaje sposoby zapobiegania chorobom zakaźnym
  • podaje zadania układu odpornościowego
  • wyjaśnia różnicę między szczepionką a surowicą

 

 

 

 

  • Przedstawia składowe układu odpornościowego
  • Określa rodzaje odporności organizmu
  • Wyjaśnia zasady kontaktów z osobą chorą na chorobę zakaźną
  • Omawia przebieg odporności organizmy
  • Wyjaśnia, na czym polegają alergie i mechanizm odczulania
  • Omawia choroby zakaźne pod kątem czynników wywołujących chorobę

 

  • Wyjaśnia sposoby walki organizmu z patogenami
  • Omawia konflikt Rh
  • Omawia budowę układu nerwowego
  • Zna zadania układu nerwowego
  • Wskazuje przystosowanie komórki nerwowej do pełnionej funkcji
  • Podaje przykłady odruchów bezwarunkowych i warunkowych

 

  • Wyjaśnia pojęcie „autonomiczny układ nerwowy”
  • Omawia mechanizm działania odruchów na podstawie schematu prostego łuku odruchowego

 

  • Wykazuje znaczenie obwodowego układu nerwowego do komunikowania się ze środowiskiem zewnętrznym

 

 

 

 

 

 

  • Określa położenie mózgowia i rdzenia kręgowego w organizmie człowieka
  • Wskazuje zagrożenia dla zdrowia i życia wynikające z zażywania narkotyków, picia alkoholu

 

  • Wskazuje na schemacie części mózgowia
  • Wymienia elementy chroniące mózgowie i rdzeń kręgowy
  • Wskazuje na drogi prowadzące do nałogu
  • Wskazuje na sposoby odmawiania picia alkoholu, palenia tytoniu i brania narkotyków

 

  • Podaje funkcje pnia mózgu i kory mózgowej
  • Omawia szkodliwość brania używek, nadmiaru leków
  • Wskazuje możliwości zachowań asertywnych wobec presji otoczenia
  • Wskazuje ośrodki nerwowe w korze mózgowej i podaje ich funkcje
  • Uzasadnia konieczność zachowania postawy antyalkoholowej, antynikotynowej, narkomanii i lekomanii
  • Określa funkcje oka jako narządu zmysłu
  • Wskazuje na planszy części oka i podaje ich funkcje
  • Wyjaśnia powstawanie obrazu na siatkówce
  • Przedstawia najczęściej występujące wady wzroku i możliwości ich korekty

 

  • Zna zasady higieny oka
  • Zna przyczyny i zapobieganie chorobom nabytym oczu / jaskra, zaćma, zmętnienie plamki żółtej/
  • Uzasadnia, że oko patrzy a mózg widzi

 

  • Określa funkcje ucha jako narządu zmysłu
  • Wymienia inne narządy zmysłów i podaje ich rolę

 

  • Wskazuje części składowe ucha i podaje ich funkcje
  • Uzasadnia znaczenie ostrzegawcze narządów zmysłu

 

  • Przedstawia budowę oraz znaczenie zmysłów smaku i węchu
  • Uzasadnia szkodliwe działanie hałasu
  • Uzasadnia, że ucho słucha a mózg słyszy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • Wyjaśnia, czym jest hormon
  • Wskazuje na planszy położenie gruczołów wydzielania wewnętrznego

 

  • Omawia znaczenie tarczycy
  • Omawia funkcje gruczołów dokrewnych
  • Wyjaśnia skutki nadczynności i niedoczynności wybranych gruczołów dokrewnych

 

 

  • Określa cel rozmnażania się organizmów
  • Wymienia sposoby  rozmnażania się organizmów
  • Ogólnie charakteryzuje płciowy i bezpłciowy sposób rozmnażania się organizmów
  • Wskazuje na planszy położenia narządów rozrodczych kobiety i mężczyzny

 

  • Podaje i omawia sposoby bezpłciowego rozmnażania się organizmów
  • Wie, na czym polega rozwój organizmów
  • Określa rolę poszczególnych elementów układu rozrodczego
  • Omawia i podaje przykłady organizmów jajorodnych, jajożyworodnych i żyworodnych
  • Omawia cykl miesięczny kobiety
  • Wymienia etapy rozwojowe człowieka
  • Wie, gdzie ma miejsce i na czym polega zapłodnienie

 

  • Podaje charakterystykę etapów rozwojowych człowieka

 

  • Omawia cykle rozwojowe proste i złożone wybranych organizmów
  • Zna zasady opieki nad ludźmi starymi

 

  • Wskazuje podstawowe funkcje, jakie spełniają w organizmie białka, tłuszcze i cukry
  • Podaje przykłady pokarmów bogatych w białka, cukry i tłuszcze
  • Wskazuje, z czego zbudowane są białka

 

  • Określa rolę białek, cukrów i tłuszczów w organizmie
  • Wymienia cukry proste, dwucukry i wielocukry
  • Omawia enzymatyczną rolę białek
  • Wskazuje na funkcje białek w organizmie
  • Uzasadnia jedność chemiczną świata żywego
  • Wskazuje na schemacie komórki błony biologiczne
  • Podaje podstawową budowę błony biologicznej
  • Wymienia funkcje błony biologicznej
  • Określa znaczenie błon biologicznych
  • Wykazuje różnorodność błon biologicznych
  • Omawia sposoby transportu przez błony biologiczne
  • Ukazuje zależność budowy błony biologicznej od pełnionej funkcji

   

 

 

 

 

 

 

 

  • Opisuje budowę komórki roślinnej i zwierzęcej
  • Wyjaśnia rolę jądra komórkowego

 

  • Wie, że chromosomy są w jądrze komórkowym
  • Wyjaśnia, co to są chromatyda i chromosom
  • Omawia rolę chromatydy i chromosomów w komórce i życiu osobnika

 

 

  • Wskazuje DNA jako źródło informacji genetycznej
  • Wymienia rodzaje RNA i podaje ich znaczenie w komórce
  • Wie, czym jest gen

 

  • Wyjaśnia, co to jest kod genetyczny
  • Wymienia etapy biosyntezy białek
  • Wyjaśnia, dlaczego geny informują o budowie białek

 

 

  • Wskazuje rolę mitotycznego podziału komórki  w rozwoju organizmu
  • Wskazuje różnice między mitozą a mejozą
  • Określa, co to jest replikacja DNA i dlaczego zachodzi przed podziałem komórki
  • Wskazuje konieczność redukcji materiału genetycznego w komórkach macierzystych gamet

 

  • Wyjaśnia zasady replikacji DNA
  • Określa znaczenie rekombinacji genetycznej w powstawaniu nowych osobników
  • Omawia przebieg mitozy i mejozy
  • Wskazuje przykłady dziedziczenia cech
  • Podaje przykłady prostych krzyżówek genetycznych
  • Określa kariotyp człowieka
  • Wyjaśnia podstawowe pojęcia genetyczne: allel recesywny, allel dominujący heterozygota, homozygota recesywna i homozygota dominująca, fenotyp, genotyp
  • Wskazuje, jak dziedziczą się grupy krwi i płeć człowieka

 

  • Udowadnia pierwsze prawo Mendla
  • Analizuje krzyżówki jednogenowe z dominowaniem zupełnym i niezupełnym
  • Rozpoznaje chromosomy płciowe człowieka
  • Analizuje krzyżówki dwugenowe
  • Wyjaśnia znaczenie poznania genomu człowieka
  • Wymienia choroby genetyczne człowieka, zna objawy tych chorób

 

 

 

                                         Wymagania na ocenę            klasa 3                       

                                                     genetyka

                                                                        

 dopuszczającą

dostateczną

dobrą

bardzo dobrą

  • Wskazuje podstawowe funkcje białek, tłuszczów i cukrów w organizmie
  • Wykazuje różne funkcje pełnione przez białka
  • Omawia budowę białek

 

  • Wskazuje różnorodność białek

 

  • Wyjaśnia, na czym polega enzymatyczna rola białek i jakie jest jej znaczenie dla zjawiska życia
  • Wyjaśnia biologiczne podłoże różnorodności białek
  • Wskazuje na schemacie komórki błony biologiczne
  • Określa znaczenie błony biologicznej

 

  • Wymienia funkcje błon biologicznych
  • Określa podstawową budowę błony biologicznej
  • Wykazuje różnorodność błon biologicznych w komórce
  • Wyjaśnia, na czym polega osmoza i podaje przykłady znaczenia tego zjawiska w życiu organizmów

 

  • Przedstawia związek budowy błony biologicznej z jej funkcjami
  • Wyjaśnia terminy: dyfuzja, plazmoliza, transport aktywny
  • Omawia budowę komórki roślinnej i zwierzęcej
  • Określa funkcje jądra komórkowego
  • Wskazuje miejsce występowania chromosomów
  • Określa funkcje: mitochondriów, chloroplastów, ściany komórkowej i rybosomów

 

  • Określa różnicę między chromatydą a chromosomami
  • Określa funkcje: wakuoli, chromoplastów, leukoplastów i aparatu Golgiego
  • Omawia role chromatyny i chromosomów w komórce i życiu osobnika
  • Wskazuje DNA jako źródło informacji genetycznej
  • Porównuje budowę DNA i RNA

 

  • Przedstawia budowę cząsteczki DNA
  • Na podstawie sekwencji nukleotydów w jednej nici DNA określa kolejność nukleotydów w drugiej nici
  • Określa, w jaki sposób w genach jest zapisana informacja genetyczna o cechach
  • organizmu
  • Wyjaśnia, co to jest kod genetyczny
  • Wyjaśnia, na czym polega uniwersalność kodu genetycznego

 

 

 

  • Omawia przebieg biosyntezy białka w komórce
  • Umie określić kolejność aminokwasów w cząsteczce białka

/ na podstawie sekwencji nukleotydów w nici DNA korzystając z tabeli kodu genetycznego/

 

 

 

 

 

  • Wskazuje rolę mitozy w rozwoju organizmu
  • Wskazuje różnice między mitozą a mejozą
  • Określa, co to jest replikacja DNA
  • Wyjaśnia, dlaczego replikacja DNA zachodzi przed podziałem komórki
  • Wykazuje konieczność redukcji ilości materiału genetycznego w komórkach macierzystych gamet i zarodników

 

  • Wyjaśnia zasady replikacji DNA
  • Omawia ogólny przebieg mitozy i mejozy
  • Określa znaczenie rekombinacji genetycznej w powstawaniu nowych osobników
  • Wskazuje przykłady cech dziedzicznych człowieka
  • Określa genotypy i fenotypy potomstwa skrzyżowanej pary

              w pokoleniu  F1

  • Określa kariotyp człowieka
  • Wyjaśnia podstawowe terminy genetyczne:    allel recesywny, allel dominujący, homozygota dominująca, homozygota recesywna, heterozygota, genotyp, fenotyp
  • Prawidłowo zapisuje krzyżówki jednogenowe z dominowaniem zupełnym

 

  • Określa fenotypy i genotypy potomstwa skrzyżowanej pary przy dominowaniu niezupełnym
  • podaje zasady dziedziczenia płci i grup krwi u człowieka
  • wyjaśnia znaczenie poznania genomu człowieka

 

  • Interpretuje i analizuje krzyżówki jednogenowe z dominowaniem zupełnym i niezupełnym
  • Wyjaśnia, na czym polega dziedziczenie wielogenowe
  • Rozpisuje krzyżówki genetyczne warunkujące cechy sprzężone z płcią
  • Wyjaśnia, co to są mutacje
  • Wyjaśnia, co to są choroby genetyczne
  • Podaje różnice między chorobami genetycznymi a wadami wrodzonymi

 

  • Wskazuje przyczyny mutacji
  • Wskazuje przykłady chorób genetycznych
  • Omawia skutki mutacji   chromo- somowych i genowych
  • Omawia choroby sprzężone z płcią
  • Wskazuje możliwości diagnostyki chorób dziedzicznych

 

  • Uzasadnia, że mutacje są podstawą zmian ewolucyjnych
  • Wyjaśnia terminy: chów wsobny i hetero- zyjny
  • Wyjaśnia, na czym polega terapia genowa

 

  • Wyjaśnia terminy: biotechnologia tradycyjna i inżynieria genetyczna
  • Wyjaśnia, czym zajmuje się inżynieria genetyczna
  • Wskazuje podstawowe narzędzia i procedury inżynierii genetycznej
  • Omawia na dowolnych przykładach efekty stosowania inżynierii genetycznej i biotechnologii

 

 

 

  • Wskazuje możliwości wykorzystania przez człowieka transgenicznych bakterii, roślin i zwierząt
  • Prezentuje swoje zdanie na temat klonowania organizmów
  • Wyjaśnia, co to są organizmy transgeniczne
  • Wyjaśnia, co to jest klonowanie organizmów
  • Wykazuje pozytywne i negatywne znaczenie organizmów transgenicznych
  • Wskazuje możliwości wykorzystania przez człowieka sklonowanych organizmów

 

  • wskazuje sposoby otrzymywania organizmów transgenicznych
  • wyjaśnia, na czym polega klonowanie organizmów

 

 

 

 

                                     Wymagania na ocenę                klasa 3

                                                   

                                                                                         Ekologia 

           Uczeń na ocenę:

 

      dopuszczającą

          dostateczną

             dobrą

         bardzo dobrą

 

  • wyjaśnia, czym zajmuje się ekologia

 

  • wskazania zadania stojące przed ekologią
  • wskazuje różnice między ekologią a sozologią
  • wyjaśnia związki między ekologią a innymi dziedzinami biologii

 

  • wymienia elementy środowiska
  • podaje przykłady zasobów środowiska
  • wie, co oznacza termin biotop,  biocenoza, biotop, ekosystem
  • określa, co to jest czynnik ograniczający

 

  • podaje przykłady różnych ekosystemów
  • definiuje niszę ekologiczną
  • omawia zakres tolerancji organizmu

 

  • analizuje zakres tolerancji organizmów na wybranych przykładach
  • wykazuje zależność między zakresem tolerancji a wymieraniem gatunków

 

  • podaje przykłady populacji
  • odróżnia terminy: populacja i gatunek
  • wyjaśnia, co to jest populacja
  • wskazuje cechy populacji: rozmieszczenie, zagęszczenie, struktura wiekowa, zakres tolerancji ekologicznej

 

  • omawia cechy populacji

 

  • wymienia formy współżycia organizmów
  • wymienia zależności antagonistyczne i nieantagonistyczne oraz wew-nątrz populacyjne

 

  • omawia przyczyny i skutki konkurencji wewnątrzgatun-kowej dla populacji
  • omawia sposoby organizacji i tryb życia różnych populacji

 

 

 

 

 

  • wymienia i określa nieantagonistyczne formy współżycia między populacjami
  • podaje przykłady nieantagostycz- nych form współżycia między organizmami
  • określa, który z partnerów odnosi korzyści

 

  • omawia nieatagonistyczne formy współżycia na dowolnym przykładzie
  • dokładnie analizuje symbiozę
  • Podaje przykłady drapieżnictwa
  • Wyjaśnia, co to jest drapieżnictwo
  • Omawia przystosowania organizmów do drapieżnictwa
  • Określa istotę drapieżnictwa
  • Omawia przystosowania ofiar do obrony przed drapieżnikami
  • Wyjaśnia, jak wpływają na siebie populacje ofiar i drapieżników
  • Wyjaśnia tożsamość związków: zjadane rośliny – roślinożercy oraz zjadane zwierzęta – mięsożercy

 

 

 

  • Podaje przykłady pasożytów wew- nętrznych i zew- nętrznych
  • Wyjaśnia, co to jest pasożytnictwo
  • Wskazuje przystosowania w budowie i fizjologii organizmów do pasożytnictwa

 

  • Definiuje terminy żywiciel pośredni i żywiciel ostateczny
  • Charakteryzuje różne strategie zwiększające szanse na przetrwanie pasożytów
  • Wskazuje przykłady konkurencji o zasoby środowiska
  • Wyjaśnia, co to są zasoby środowiska

 

  • Wyjaśnia, co to jest konkurencja międzygatunko- wa
  • Określa znaczenie konkurencji w rozwoju osobnika, populacji i gatunku

 

  • Określa role konkurencji w procesie ewolucji
  • Określa poszczególne ogniwa łańcucha pokarmowego
  • Układa łańcuchy pokarmowe w różnych układach przyrodniczych

 

  • Tworzy piramidy pokarmowe, podając przykłady organizmów, które je budują
  • Wyjaśnia pojęcia: przepływu energii i krążenia materii, podając przykłady
  • Wykazuje straty energii w poszczególnych ogniwach łańcucha pokarmowego
  • Określa istotę krążenia materii i przepływu energii w ekosystemach
  • Wyjaśnia, dlaczego łańcuch pokarmowy składa się ograniczonej liczby ogniw
  • Uzasadnia, że ekosystem o bogatej sieci pokarmowej jest trwalszy od tego, w którym występują zależności proste
  • Wyjaśnia pojęcie równowaga biologiczna
  • Wyjaśnia znaczenie różnorodności biologicznej w przyrodzie

 

  • Wyjaśnia pojęcie destruent
  • Wskazuje przykłady organizmów zaliczanych do destruentów
  • Wyjaśnia znaczenie obecności destruentów w środowisku

 

  • Analizuje schemat krążenia azotu, węgla w ekosystemach
  • Wyjaśnia, co to jest ekosystem
  • Podaje przykłady ekosystemów
  • Wyjaśnia pojęcie biocenoza i biotop
  • Podaje przykłady ekosystemów o dużej różnorodności biologicznej
  • Podaje przykłady zmian zachodzących w ekosystemach
  • Omawia zjawisko sukcesji
  • Wskazuje na zmiany w ekosystemie związane z porami roku
  • Wskazuje różnice między  sukcesją pierwotną i wtórną
  • Podaje przykłady sukcesji pierwotnej i wtórnej

 

  • Wyjaśnia, dlaczego zniszczone lasy w strefie umiarkowanej mogą się odtworzyć a  wilgotne  lasy  równikowe nie
  • Zna skład powietrza
  • Wskazuje na źródła zanieczyszczenia powietrza
  • Wymienia rolę poszczególnych składników powietrza w życiu organizmów
  • Wyjaśnia ,jaki wpływ ma gospodarka człowieka na zanieczyszczenie powietrza

 

  • Omawia przyczyny zjawiska efektu cieplarnianego
  • Omawia przyczyny dziury ozonowej
  • Wyjaśnia, jakie mogą być skutki efektu cieplarnianego i dziury ozonowej
  • Wyjaśnia znaczenie wody w życiu organizmów
  • Wskazuje na źródła zanieczyszczenia wód

 

  • Uzasadnia, że zanieczyszczenie wód ma wpływ na przeżycie organizmów
  • Wskazuje na zagrożenia wód wynikające z działalności człowieka
  • Podaje przykłady zagrożeń wód
  • Wyjaśnia znaczenie podłoża w życiu organizmów
  • Wymienia zagrożenia gleb w wyniku działalności człowieka
  • Wskazuje zagrożenia wynikające z kumulacji trucizn w organizmach
  • Wymienia skutki erozji gleb
  • Wymienia skutki pustynnienia gleb
  • Omawia zjawisko erozji gleb
  • Omawia zjawisko pustynnienia gleb
  • Wskazuje  przykłady zwierząt i roślin, które niegdyś występowały na Ziemi
  • Wskazuje przyczyny wymarcia zwierząt i roślin
  • Podaje przykłady ekosystemów zniszczonych przez człowieka
  • Wymienia zasady hodowli dzikich zwierząt w warunkach domowych
  • Wyjaśnia, w jaki sposób zmiany w środowisku i bezpośrednia działalność człowieka wpływają na przeżywalność organizmów
  • Uzasadnia potrzebę ochrony roślin, grzybów i zwierząt
  • Wie, co to jest CITES i czerwona księga
  • Uzasadnia potrzebę istnienia konwencji międzynarodowych dotyczących ochrony roślin, zwierząt
  • Wskazuje współczesne zagrożenia rozwoju ludzkości
  • Wskazuje na problemy związane ze składowaniem i utylizacją odpadów komunalnych
  • Jest przekonany o konieczności segregowania odpadów

 

  • Wskazuje źródła nieporozumień wynikających z korzystania zasobów przyrodniczych
  • Proponuje sposoby powtórnego wykorzystania odpadów
  • Podaje przykłady alternatywnych źródeł energii
  • Wyjaśnia, na czym polega koncepcja zrównoważonego rozwoju
  • Wskazuje argumenty przemawiające za budową elektrowni atomowych i argumenty przeciw niej
  • Wskazuje sposoby zachowań służących ochronie najbliższego środowiska

 

  • Podaje sposoby ochrony środowiska w skali lokalnej i globalnej
  • Podaje przykłady organizacji działających na rzecz ochrony środowiska
  • Podaje własne propozycje rozwiązań chroniących Ziemię i jej mieszkańców